Mở Khóa ‘Bí Quyết’ Tránh Tâm Linh Kiệt Sức

Một trong những chìa khóa để tránh tâm linh kiệt quệ chính là: đừng trông mong vào bất kỳ một bí quyết huyền bí nào có thể giúp chúng ta không rơi vào tình trạng mỏi mệt thuộc linh.

Đây thực ra là một nhận định rất nghiêm túc. Phần lớn sự xáo trộn trong đời sống tâm linh của chúng ta đến từ việc cố tìm ra một “mẹo” nào đó để việc theo Chúa trở nên dễ dàng hơn. Nhưng cách mô tả của Eugene Peterson có lẽ là đúng đắn nhất: một đời sống vâng phục bền bỉ, kiên trì bước đi theo cùng một hướng.

Tôi nghĩ hình ảnh diễn tả rõ nhất đời sống Cơ Đốc là một cảnh minh họa về một người đàn ông lớn tuổi, cầm cặp táp trong tay, loạng choạng rồi té ngã khi đang đi lên thang cuốn. Trông thật vụng về, có lẽ cũng đau đớn nữa, nhưng cuối cùng ông vẫn lên đến đỉnh. Đó là một bức tranh rất đúng về việc theo Chúa Giê-xu. Trong hành trình học theo Ngài, chúng ta sẽ vấp ngã liên tục—nhưng rốt cuộc, chúng ta vẫn đi tiếp. Điều đưa chúng ta “lên tới đỉnh” không phải là nỗ lực của chính mình—vì những nỗ lực ấy thường đầy lúng túng—mà là công việc của Chúa.

Nếu chúng ta có thể đồng thuận với điều đó, thì lúc này chúng ta đã sẵn sàng để tiếp tục nói đến một vài gợi ý giúp tránh tình trạng kiệt sức thuộc linh—hoặc ít nhất là giảm bớt nỗi đau của việc loạng choạng bước lên “thang cuốn” ấy. Nhưng trước khi đi vào những gợi ý đó, chúng ta cần hiểu rõ bản chất của sự kiệt sức thuộc linh là gì.

Kiệt Sức Thuộc Linh Là Gì?

Jim vác thêm một cành cây to nữa và đặt nó lên đống củi đang chuẩn bị đốt. Lá cây, cành khô, nhánh lớn nhỏ—thậm chí có lẽ cả vài thứ mà lẽ ra không nên cho vào lửa—đều chất thành một đống cao. Vài ngày trước trời có mưa, nên anh quyết định “tiếp sức” cho đống lửa bằng cách đổ thêm dầu diesel. (Có lẽ ở đây tôi nên thêm một lời nhắc: các em nhỏ đừng thử làm điều này ở nhà.) Jim châm lửa từ một tờ báo cũ rồi ném vào đống củi. Và lửa bùng lên!

Khoảnh khắc ban đầu của đống lửa thật dữ dội. Ngọn lửa bốc cao khiến Jim bắt đầu lo lắng, sợ rằng mình sẽ phải gọi đội cứu hỏa. Mọi thứ có vẻ sắp vượt ngoài tầm kiểm soát. Vì thế, anh vội tưới nước quanh mép đống lửa, phòng khi cần thiết. Một lúc sau, ngọn lửa dịu xuống, mọi thứ dần nằm trong tầm kiểm soát. Rồi lửa chỉ còn leo lét. Cuối cùng, chỉ còn một nhánh cây nhỏ phát ra ánh hồng mờ nhạt. Khi mọi thứ đã bị thiêu rụi, ngọn lửa tắt hẳn—không còn gì để cháy nữa. Đống lửa đã tàn.

Điều tương tự cũng có thể xảy ra với con người. Có lẽ chúng ta quen với khái niệm này trong môi trường làm việc. Một nhân viên từng đầy năng lượng—luôn đúng giờ, hay đưa ra ý tưởng, phản hồi email rất nhanh, sẵn sàng thức khuya để hoàn thành những dự án quan trọng, và là người khiến ai cũng thích ở gần—giờ đây bỗng trở nên khác hẳn. Người ấy đã bị “cháy cạn”.

Nếu chính bạn đang rơi vào tình trạng đó, bạn có lẽ sẽ mô tả mình bằng những từ như mệt mỏi, kiệt lực, hoặc trống rỗng. Bạn mất động lực vì mọi thứ vừa quá tải lại vừa vô nghĩa. Lời nói dần trở nên cay đắng, hoài nghi—sự bức bối trào ra trong từng câu chữ. Những vấn đề về sức khỏe, hiệu suất công việc sa sút, và việc bỏ bê chăm sóc bản thân thường đi kèm với tình trạng này. Khi nặng nề hơn, suy nghĩ của bạn có thể trở nên u tối. Sự cân bằng giữa công việc và đời sống bị lệch hẳn, và mọi thứ dường như bị nuốt chửng bởi công việc mà bạn không còn yêu thích.

Đó là hình ảnh của sự mỏi mệt trong công việc. Và điều tương tự cũng có thể xảy ra trong đời sống thuộc linh. Bạn sẽ thấy điều này rõ nhất nơi các nếp sống tâm linh. Thay vì là khoảng thời gian đầy vui mừng khi đọc Kinh Thánh, cầu nguyện, nhóm lại, hay chia sẻ đức tin, tất cả bắt đầu trở thành gánh nặng. Đức tin của bạn mang một sắc thái u tối hơn. Dù bạn vẫn đang “làm đủ mọi điều đúng”, mọi thứ lại trở nên máy móc và vô hồn. Giống như nhánh cây đơn độc chỉ còn phát ra ánh lửa yếu ớt, đức tin của bạn đang cầm cự từng chút một. Bạn cảm thấy mình không còn gì để dâng hiến nữa.

Vậy làm sao bạn lại đi đến tình trạng này?

Sự Kiệt Sức Thuộc Linh Đến Từ Đâu?

Để tạo ra và duy trì một ngọn lửa, cần có ba yếu tố thiết yếu: nhiên liệu, nhiệt và dưỡng khí. Chỉ cần thiếu một trong ba, ngọn lửa sẽ yếu dần rồi tắt hẳn. Đời sống thuộc linh của chúng ta cũng có thể được hình dung theo cách tương tự.

Phải có thứ gì đó để cháy—đó chính là chúng ta, thân thể và con người của mình. Cũng cần có điều gì đó làm cho lửa bùng lên—như cộng đồng đức tin, chức vụ, Lời Chúa, v.v. Và Thánh Linh—giống như dưỡng khí—phải hiện diện để ban sự sống cho toàn bộ ngọn lửa ấy. Khi một trong những yếu tố này bị thiếu, chúng ta rất dễ rơi vào tình trạng mỏi mệt thuộc linh.

Hãy nghĩ đến thân thể bạn như là nhiên liệu. Điều này không chỉ nói đến thân xác, mà là toàn bộ con người bạn. Chẳng hạn, khi cảm xúc rối loạn, điều đó giống như cố nhóm lửa bằng một khúc gỗ ướt—vẫn có thể cháy, nhưng sẽ rất khó khăn. Hoặc khi chúng ta không chăm sóc thân thể mình, thì chẳng khác nào chỉ có vài nhánh củi nhỏ mà lại mong đốt lên một đống lửa lớn. Điều tương tự cũng đúng với kiến thức thần học của chúng ta. Khi cái nhìn về Đức Chúa Trời bị lệch lạc, những khúc gỗ sẽ bị xếp sai chỗ—cháy lẻ tẻ chỗ này chỗ kia, nhưng không bao giờ kết lại để tạo thành một ngọn lửa thật sự mạnh mẽ.

Nhưng tôi cũng từng thấy có người bị “kiệt sức” vì họ dành quá nhiều thời gian cho thần học, mà lại không bao giờ sống và thực hành theo Lời Chúa. Trong trường hợp này, bạn có cả một đống củi lớn, nhưng lại không có gì để châm lửa. Có là do thiếu sự dấn thân trong chức vụ, thiếu sự gắn bó với cộng đồng Cơ Đốc, hay thiếu sự tương giao thật sự với Chúa. Khi chúng ta không sống trong cộng đồng, không dự phần vào sứ mạng, không tìm kiếm sự gần gũi với Đức Chúa Trời qua sự cầu nguyện và Lời Ngài, thì ngọn lửa ấy thiếu đi chất xúc tác để bùng lên.

Cuối cùng, chúng ta hoàn toàn lệ thuộc vào Thánh Linh. Có những lúc chúng ta vẫn đọc Kinh Thánh, thậm chí ở trong một hoàn cảnh tưởng như rất “dễ cháy”, nhưng lại chẳng có tia lửa nào bùng lên—vì ngọn lửa thiếu dưỡng khí để bùng lên. Điều này có thể xảy ra bởi tội lỗi cá nhân, sự bận rộn quá mức, hay những xao lãng không ngừng. Và đôi khi, đơn giản chỉ là vì Thánh Linh không vận hành theo kiểu máy móc; sẽ có những mùa khô hạn hơn những mùa khác.

Nói một cách đơn giản, tâm linh kiệt quệ thường bắt nguồn từ việc thiếu vắng một trong những yếu tố này trong đời sống chúng ta. Hoặc chúng ta đang bỏ bê thân thể mình, hoặc lơ là nếp sống tâm linh, hoặc đời sống thuộc linh đang bị bóp nghẹt.

Vậy làm sao để chúng ta tránh được điều này?

Những Gợi Ý Để Tránh Tâm Linh Kiệt Sức

Cần nói rõ rằng Chúa hoàn toàn có thể khiến lửa bùng lên mà không cần “tam giác thuộc linh” này. Cứ hỏi bụi gai cháy trong sách Xuất Ê-díp-tô Ký, hay những nhà tiên tri vụng về trên núi Cạt-mên từng muốn đối đầu với Ê-li—điều đó sẽ rõ. Và đây là tin rất tốt, bởi vì khi chúng ta đã mỏi mệt đến cạn kiệt, điều cuối cùng chúng ta cần không phải là một người khích lệ chỉ biết nói rằng: “Cố lên đi, cháy mạnh hơn nữa đi!”

Chúa có thể giải cứu và làm sống lại ngay cả “miếng bánh mì cháy đen” nhất. Tôi dùng cách nói đó vì nếu bạn đang ở trong một giai đoạn rất tối, có lẽ bạn cũng cảm thấy mình vô dụng chẳng khác gì một miếng bánh mì cháy khét. Và chính cảm giác ấy lại khiến vấn đề thêm nặng nề. Nếu bạn là người hầu việc Chúa—như tôi—điều này còn khó hơn. Bạn cảm thấy mình chỉ còn chút hơi tàn, nhưng “công việc” thì không dừng lại. Thế là bạn cứ tiếp tục cho đi, cho đi, tự rút cạn chính mình, mà chẳng thấy ánh sáng nào ở cuối đường hầm. Biết rằng Đức Chúa Trời đầy ân điển và sẵn sàng kéo chúng ta ra khỏi vũng lầy này là điều rất an ủi. Nhưng cũng quan trọng không kém là nhận ra: Ngài không hề mong bạn phải tự đẩy mình đến tình trạng đó.

Điều đầu tiên tôi muốn nói, khi bàn đến việc tránh sự mỏi mệt thuộc linh, là điều này: những gì bạn đang làm không phải là anh hùng—mà là phản nghịch. Xin hãy nghe tôi nói hết.
Chúa đã gọi bạn bước vào ngày Sa-bát—nghĩa là nghỉ ngơi. Nghĩa là tin cậy Ngài và những điều Ngài đã làm xong. Nếu bạn đang tất bật xoay đủ thứ, cố giữ cho mọi thứ vận hành trơn tru, thì không phải vì Chúa đặt gánh nặng đó lên bạn. Mà là vì bạn đang dựa vào chính mình—vì lòng kiêu ngạo và vì không thật sự tin cậy Chúa.

Thay vì để những lời này làm bạn khó chịu, hãy cho phép chúng trở thành sự chữa lành. Bạn không cần phải gồng mình giữ mọi thứ. Chúa không đòi hỏi bạn làm điều đó. Ngài không phải là một ông chủ nghiêm khắc, bóc lột bạn đến mức kiệt quệ. Đúng, Ngài kêu gọi chúng ta hy sinh—nhưng đó là sự hy sinh có thể duy trì, chứ không phải sự tiêu hao cạn kiệt ngoài sự hiện diện của Ngài. Hãy bắt đầu nhìn nhận lại điều đó, rồi cùng suy nghĩ về một vài gợi ý thực tế sau.

Nhiên Liệu

Hãy ăn uống, tận hưởng, và vui mừng. Hãy cho phép mình tận hưởng sự tốt lành trong công trình sáng tạo của Đức Chúa Trời. Hãy nghỉ ngơi và được bồi bổ. Ngủ một giấc đi.

Hãy xây dựng nhịp sống nghỉ ngơi. Cam kết dành một ngày Sa-bát mỗi tuần—một khoảng dừng có chủ ý để chăm sóc thân thể, tâm trí và tâm linh. Đừng biến nó thành gánh nặng hay kỷ luật nặng nề. Đừng làm vì luật lệ, nhưng như một lời mời từ Đấng đã phán: “Hỡi những ai mệt mỏi và gánh nặng, hãy đến với Ta, Ta sẽ cho các ngươi được an nghỉ.” (Ma-thi-ơ 11:28)

Quan tâm đến chế độ ăn uống và vận động của bạn (Vâng, mấy lon nước tăng lực trên bàn làm việc của tôi khiến tôi trở thành kẻ nói một đằng làm một nẻo ở điểm này).

Hãy rao giảng Tin Lành cho chính mình. Nghĩa là luôn nhắc nhớ rằng mục tiêu của bạn là ở trong Đấng Christ, chứ không phải dựa vào nỗ lực của bản thân. Sự yên nghỉ trong ân điển Chúa có thể làm bùng lên một ngọn lửa rất lớn.

Nhiệt

Đọc Kinh Thánh một cách chậm rãi. Có thể bạn thử dùng một bản dịch khác với bản quen thuộc, rồi thong thả đi qua Lời Chúa. Không cần đọc cho xong cả Kinh Thánh trong một năm. Chỉ cần đọc để thưởng thức. Cá nhân tôi thấy các bản dịch hiện đại rất hữu ích trong việc này.

Gắn bó với cộng đồng. Mời vài người bạn đến nhà. Dành thời gian thờ phượng chung. Hãy làm những điều “liên quan đến con người”—những điều bồi đắp bạn, chứ không rút cạn bạn.

Thử một hình thức hầu việc Chúa khác. Nếu bạn đã quá tải trong chức vụ, hãy cẩn trọng với điều này. Nhưng nếu bạn thực ra chưa dấn thân nhiều—hãy thử bước vào một điều mới. Hoặc ở gần những người mới tin Chúa. Điều đó rất dễ khơi lại niềm vui.

Dưỡng Khí

Hãy quay lại với câu hỏi “vì sao”. Nhìn vào lịch sinh hoạt của bạn. Vì sao bạn đang làm những điều mình đang làm? Vì bổn phận? Hay vì niềm vui? Có lẽ đã đến lúc bạn cần cắt bớt một vài điều.

Tạm ngắt kết nối với mạng xã hội. Điều này hầu như lúc nào cũng là một ý hay. Rất có thể nó đang làm đời sống tâm linh của bạn trở nên nặng nề. Hãy dành thời gian cho Lời Chúa, cho sự cầu nguyện, hoặc cho những điều nuôi dưỡng tâm hồn.

Cầu nguyện và viết ra. Đơn giản là đến trước mặt Đức Chúa Trời và nói thật lòng mình. Hãy nói với Ngài rằng bạn đang mỏi mệt. Bật một bản nhạc nâng đỡ tâm linh, cầm lấy cây bút, và viết ra những gì đang chất chứa trong lòng. Việc trút gánh ấy có thể đem lại đủ “dưỡng khí” để ngọn lửa một lần nữa được nhen lên.

Dịch & biên tập: Eunice Tu

Nguồn: crosswalk.com

Bài vở cộng tác hoặc góp ý xin gửi về tintuc@hoithanh.com